C-H-A-M.COM SỐNG CUỘC ĐỜI BẠN MUỐN.

Một vài viết về sự khác biệt

Chúng ta, hàng tỷ con người cùng chung sống trên trái đất này. Có rất nhiều điều để chúng ta học hỏi, rất nhiều tình yêu và sự hiểu biết mà chúng ta có thể chia sẻ với nhau. Đó cũng là những gì thế giới này cần. Chúng ta không cần tất cả mọi người đều trở thành bản sao chính xác của nhau. Thay vào đó chúng ta nên trân quý và tôn vinh sự thật rằng chúng ta vốn đã khác biệt và đặc biệt thế nào.- HuffPost

Khởi nguồn của những điều trong bài viết này là một video tôi được xem cách đây vài ngày. Trong video, một người đàn ông da màu nằm rạp dưới đất, đè lên cổ của anh ta là đầu gối của một người cảnh sát da trắng. “Tôi không thể thở được.”– tiếng người đàn ông đó van xin.  Cả khối lượng cơ thể dồn lên cổ của người đàn ông da màu ấy, viên cảnh sát không hề dịch chuyển, trong suốt đoạn phim. Sau một lúc, người đàn ông ấy vẫn nằm đó, nhưng đã bất tỉnh và hoàn toàn bất động. Đó là những gì diễn ra trong đoạn video. Sự việc sau đó, qua báo chí đưa tin, anh ấy đã qua đời. Tên của người đàn ông da màu đó là George Floyd. Tất cả những gì trên đây, tôi giữ cho chúng ở mức sự thật. Trần trụi và giản đơn, không thêm thắt, và tuyệt nhiên không cảm xúc nào được bộc lộ.

Nhiều lần tôi đã gần như từ bỏ việc viết bài này, bởi nó bắt nguồn từ một sự việc quá đau thương và mang tính nhạy cảm.Mất nhiều ngày suy nghĩ và cân nhắc liệu tôi có nên “đổ thêm dầu vào lửa” trong lúc này hay không? Nhưng càng né tránh, tôi cảm tưởng như một tảng đá đè lên trái tim mình ngày càng nặng nề hơn. Cảm giác như “Tôi không thể thở được”. Khi không thể né tránh được nữa, cũng là lúc tôi lựa chọn đối mặt. Tôi quyết định rằng bất  kể suy nghĩ của tôi là gì, nó cũng cần được cất tiếng nói. Có nhiều điều xoay quanh sự việc này, được cho là nguyên nhân, và những rối rắm xung quanh mang tính lịch sử, nhân văn, và chính trị… Nhưng trong bài viết này, tôi chỉ muốn nói về một khía cạnh gần gũi với cá nhân tôi và nhiều người có thể liên hệ được. Như tiêu đề đã nói lên, đây là một bài viết về Sự khác biệt.

Trong một thời gian rất dài, tôi không nhìn nhận sự khác biệt của mình một cách bình đẳng. Vì nó trái với những gì tôi được dạy như tầm quan trọng của việc được công nhận, được mọi người chấp nhận. Tôi không khớp với những kỳ vọng của mọi người dành cho mình, cũng không khớp với hình mẫu của xã hội. Tôi biết rằng có một con người khác, một con người thật đang bị cầm tù bấy lâu nay bên trong tôi. Nhưng ý nghĩ giải phóng nó, giải phóng cái tôi khác biệt ấy sao thật khó khăn… Nhưng tôi đã thay đổi, dần dần. Quá trình thay đổi bản thân đã từng được nhắc đến trong một số những bài viết khác (xem những bài viết liên quan ở phần cuối bài), vì vậy tôi sẽ không lặp lại trong bài viết này.

Đi vào phần chính, trước hết, có một điều, theo tôi cần phải làm rõ ngay từ đầu. Đó là:

Tất cả chúng ta đều khác biệt.

Mỗi người chúng ta sinh ra trước hết đều mang những đặc điểm ngoại hình khác biệt, thể trạng khác biệt. Lớn lên, dựa vào nơi chốn, dựa vào hoàn cảnh gia đình, dựa vào nền giáo dục mà chúng ta được thừa hưởng, dựa vào phương tiện truyền thông, chúng ta hình thành nên những kiến thức nền (background knowledge). Và sau này, với tất cả những trải nghiệm mà chúng ta có, cũng sẽ tạo nên sự khác biệt về cách nhìn, và quan điểm đối với các sự việc trong cuộc sống giữa chúng ta và mọi người. Sự khác biệt còn được tạo nên từ rất nhiều yếu tố khác như: giới tính, chiều cao cân nặng, trang phục, màu da, mái tóc, cho đến tuổi tác, xuất thân, trình độ học vấn, địa vị xã hội, công việc, tôn giáo…

Đây là một chân lý, một điều chẳng thể chối cãi.

Tất cả chúng ta đều khác biệt.

Và chúng ta có quyền được khác biệt

Hay nói cách khác, sự khác biệt của mỗi người chúng ta cần được tôn trọng.

Công việc của tôi trước đây là công việc văn phòng. Nhắc đến công việc này thì chắc nhiều người sẽ có ngay hình dung về một văn phòng làm việc mở, nơi mọi người cùng làm việc trong một không gian chung, những chiếc bàn kê sát nhau, một tâm thế luôn luôn chào đón những cuộc bàn luận, trao đổi công việc bất kỳ thời điểm nào. Đó là hình mẫu chung của văn phòng làm việc hiện nay. Nhưng dĩ nhiên, không phải ai cũng có thể thích nghi trong một không gian làm việc như vậy. Bản thân tôi là một trong số những người khá chật vật khi làm việc tại một “văn phòng mở”. Trong những đợt cao điểm về khối lượng công việc, việc tập trung trở nên khó hơn, và tôi bắt đầu suy nghĩ đến việc xin làm việc ở nhà. Sau nhiều ngày suy nghĩ và đắn đo, dẹp bỏ những lo lắng, tôi bày tỏ nguyện vọng và may mắn đã được chấp nhận. Một tiền lệ chưa từng có trước đây tại nơi tôi làm. Mấy ngày sau khi tôi bắt đầu cần bằng thời gian làm việc tại nhà và làm việc tại công ty, một bạn đồng nghiệp có gọi tôi ra tâm sự. Nói những điều mà tôi nghe cũng khá bất ngờ. Cô ấy nói với tôi rằng: Tại sao cậu có thể làm như vậy? Tại sao cậu lại có thể đề nghị một điều không tưởng và lại còn được chấp nhận? Làm như vậy, chẳng nhẽ không sợ đồng nghiệp xung quanh nhìn vào và đánh giá, hay nghi ngờ việc cậu có thực sự làm việc hay không hay sao? Làm như vậy, không sợ mọi người nghĩ rằng cậu tự cho mình đặc biệt hay sao?… Cô ấy vẫn còn tiếp tục với những câu hỏi khác, và hầu hết chúng đều là những câu hỏi mà tôi đã từng tự hỏi bản thân mình. Những câu hỏi đó, khi viết bài này, tôi đã nhận ra rằng, chúng không gì khác ngoài là nỗi sợ, nỗi bất an khi dám thể hiện sự khác biệt. Điều này càng được khẳng định bởi trong cuộc trò chuyện đó, chính cô ấy cũng bộc bạch rằng việc tôi đang làm cũng là điều cô bạn ấy muốn lâu nay mà không dám nói ra, vì sợ bị cho là khác biệt, sợ bị đánh giá hay hiểu lầm. Cuộc nói chuyện ngày hôm đó đã giúp tôi hiểu ra nhiều điều. Sau này, chính cô bạn ấy lại là người đề nghị với cấp trên về việc áp dụng cách làm việc ở nhà, quy mô lớn hơn một xíu là đối tượng sẽ là những người khác cùng trong bộ phận làm công việc như chúng tôi. May mắn, điều đó đã được cân nhắc và đi vào thực hiện.

Mọi thứ đã không xảy ra như vậy nếu như tôi không chịu thừa nhận rằng có những khuôn mẫu không phù hợp với chính mình, thừa nhận rằng tôi khác biệt và lên tiếng để bảo vệ sự khác biệt của mình. Không thể phủ nhận rằng chỉ sau khi dám chấp nhận sự “khác người” ở chính mình. Tôi cũng dần dần thay đổi cách nhìn với sự khác biệt ở người khác. Tôi cho rằng chúng ta đều có quyền thể hiện bản thân mình, được sống là chính mình.

Đừng để sự khác biệt trở thành cách biệt

Cuộc diệt chủng đẫm máu nhất trong lịch sử thế giới: Holocaust. Cuộc diệt chủng do Đức Quốc xã cùng bè phái tiến hành đã dẫn tới cái chết của khoảng 6 triệu người Do Thái… Nó là một phần của chương trình hành động tổng thể bao quát hơn mà chế độ Quốc xã thực hiện: đàn áp, tiêu diệt những nhóm sắc tộc và chính trị đối lập tại châu Âu. -Wikipedia

Khi chính sách phân biệt chủng tộc được tiến hành ở Nam Phi:

Người da đen không được phép kinh doanh hoặc làm những công việc chuyên môn trong khu vực được chỉ định là của “người Nam Phi da trắng” trừ khi họ có giấy phép… Do số lượng nhỏ những bệnh nhân da trắng và thực tế là các bác sĩ da trắng thích làm việc trong các bệnh viện của người da trắng hơn, điều kiện ở các bệnh viện của người da trắng tốt hơn nhiều so với những bệnh viện nơi số lượng bệnh nhân thường xuyên quá tải, thiếu nhân lực, thiếu ngân sách tài trợ… Người da đen chỉ được phép sống trong các khu vực người da trắng hay thậm chí là khu ở dành cho người hầu, nếu họ được thuê làm người hầu. -Wikipedia

Kỳ thị người đồng tính:

một hình ảnh của phân biệt đối xử, kỳ thị nhắm vào những con người chỉ vì họ là người thuộc xu hướng tình dục thiểu số. Có một sự bất công phổ biến tại những nơi làm việc, trường học và bệnh viện, có cả các cuộc tấn công, bạo lực kinh khủng, bao gồm cả tấn công tình dục. Có những người LGBT đã bị bỏ tù, tra tấn, thậm chí bị giết. Đây là một thảm kịch lớn cho những người phải chịu đựng, và là một vết nhơ bẩn đối với lương tâm chung của chúng ta… -Wikipedia

Tôi viết bài này ở hiện tại, từ những trải nghiệm trong hiện tại về cách nhìn nhận sự khác biệt hay hành xử với sự khác biệt (của bản thân và của người khác). Và khi nhìn lại cách mà những người khác biệt bị đối xử trong xã hội ngày xưa, tôi không khỏi rùng mình và xót xa. Có chăng nhiều điều đã thay đổi, nhưng sự phân biệt đối xử với sự khác biệt thì vẫn còn tồn tại âm ỉ và dưới những hình thức tinh vi hơn.

Những đặc ân được ban cho

Tôi gần đây có xem một đoạn phim với tên gọi cuộc đua 100 đô (đường link cuối bài viết). Những người tham gia sẽ chạy thi, và người nào cán đích trước sẽ giành được phần thưởng là 100 đô. Để xác định vị trí xuất phát của những người đua, người điều khiển cuộc thi đưa ra một số phát ngôn, và những ai đáp ứng những điều đó sẽ được tiến lên trước, những ai không sẽ phải đứng tại chỗ. Người điều khiển bắt đầu:
Tiến 2 bước nếu như bạn sống trong gia đình mà bố mẹ bạn vẫn còn sống chung với nhau (chưa ly dị).
Tiến 2 bước nếu như bạn được học trường tư
Tiến 2 bước nếu như bạn không phải phụ giúp gia đình kiếm sống, thanh toán những hoá đơn sinh hoạt.
Tiến 2 bước nếu như bạn chưa bao giờ phải lo bữa ăn kế tiếp của bạn có được bằng cách nào.

Những điều kiện càng được đưa ra, khoảng cách càng lớn. Đến một lúc, họ đã xác định được đâu là vị trí bắt đầu của mình: “Hãy hiểu rằng những điều kiện đó chẳng phải là kết quả dựa vào hành động của bạn, hay những điều mà bạn có thể quyết định cho chính mình. Sẽ thật ngớ ngẩn nếu không nhận ra rằng nhiều người chúng ta có nhiều cơ hội hơn hẳn những người khác. Không nhận ra rằng chúng ta được trao một khởi đầu thuận lợi hơn…”

Đó là một cuộc đua nhưng cũng là hiện thực cuộc sống. Và cho dù đang ở vạch xuất phát nào, thì chúng ta vẫn phải cắm đầu chạy về phía trước, cố gắng về đích trong đua cuộc đua của chính mình. Hãy nhận ra rằng, có những điều không hoàn toàn do lựa chọn của bản thân, không phải là điều mà bạn có thể quyết định, có những điều không phải lỗi ở bạn, như nơi sinh, màu da, hoàn cảnh gia đình,… những điều tạo nên sự khác biệt của mỗi chúng ta.

Phủ nhận có những khác biệt giữa chúng ta khiến chúng ta thất bại trong việc nhận thức được những thành kiến mà người khác phải đối mặt so với chúng ta, cũng như những “cuộc chiến” mà họ phải trải qua. Sự thiếu hiểu biết này có thể tạo hố sâu ngăn cách chúng ta hơn nữa. Thêm vào đó, khi chúng ta bịt tai mình trước những điều khác biệt, chúng ta cũng không nghe được những gì họ đang cảm thấy hoặc cần đến, điều đó không giúp chúng ta tập hợp lại để tạo nên cho sự bình đẳng vĩ đại hơn, thay mặt cho họ.- Wanderlust

Tôi hiểu được rằng mình đã quá may mắn như hiện tại. Và cũng biết ơn không kể xiết những đặc ân , những quyền lợi đúng là từ trên trời rơi xuống như: nền giáo dục hoàn chỉnh, gia đình quan tâm và yêu thương mình, một đất nước bình yên không bạo loạn chiến tranh, cơ hội đi du học và làm việc tại nước ngoài,… tất cả những gì tôi có được hôm nay không thể phủ nhận là cũng phần nào đó từ bản thân. Nhưng nếu không có những điều kiện có sẵn, những thứ đã tạo thành “một đường dẫn” thì có lẽ tôi đã không đến được điểm như ngày hôm nay. Nói đơn giản là tôi có thể nghiệm ra những điều này là vì tôi đã được công việc tại một môi trường làm việc có sếp và nhiều đồng nghiệp tốt bụng, những người đã giúp tôi học hỏi được nhiều điều, thứ có được nhờ cơ hội đi du học. Bởi vì gia đình tôi có thể hỗ trợ cho tôi đi du học, bởi bố mẹ tôi rất coi trọng việc giáo dục, bởi họ thương yêu và luôn cố gắng hết sức để con cái có được cuộc sống tốt, bởi vì thế trong suốt quãng thiếu niên tôi luôn được đi học ở những nơi tốt nhất, bởi vì tôi may mắn được sinh ra là con của bố mẹ tôi, tại một thời điểm đất nước đã hoà bình, và còn rất nhiều cái bởi vì” nữa mà tôi không thể nói hết ở đây. Tất cả những thứ thuận lợi liên kết với nhau, những đặc ân mà tôi được ban cho. Cũng chính là những điều đã tạo nên sự khác biệt trong cuộc sống của tôi với nhiều người khác.

Tôi không thể chối bỏ hay phủ nhận sự thật đó.

Nhưng dù tôi có khác biệt thế nào thì khi đối xử với người khác, tôi cần nhìn họ như một con người, một con người BÌNH ĐẲNG thay vì  nhìn vào những thứ phụ kiện như trang phục, địa vị, thu nhập, hoàn cảnh hiện tại… của họ, và càng không muốn những điểm khác biệt đó tạo ra sự phân cách, ranh giới giữa mình với người đó. Tôi muốn, và vẫn đang cố gắng hiểu điều ẩn sau sự khác biệt của mỗi người, chấp nhận nó, đề cao và trân trọng nó.

Bởi vì: Nhìn từ không gian, trái đất không có biên giới. Chúng ta bằng cách nào đó, vẫn kết nối chặt chẽ với nhau.

Đừng để sự khác biệt trở thành thứ cách biệt chúng ta.


Những bài viết liên quan

NGƯỜI ĐẶC BIỆT NHẠY CẢM: MỘT MÌNH CHỐNG LẠI CẢ THẾ GIỚI

NGƯỜI ĐẶC BIỆT NHẠY CẢM: HỌC CÁCH YÊU BẢN THÂN.

Cuộc đua 100 đô

Add Comment

C-H-A-M.COM SỐNG CUỘC ĐỜI BẠN MUỐN.

Chủ đề

Dòng thời gian