C-H-A-M.COM SỐNG CUỘC ĐỜI BẠN MUỐN.

Những điều không còn định nghĩa giá trị của tôi

N

Mong muốn được công nhận bản thân có giá trị là một nhu cầu chung của tất cả chúng ta. Thực tế, nhu cầu đó chỉ xếp sau các nhu cầu sinh lý, như ăn uống và nghỉ ngơi.

Qua việc chia sẻ những cách thức sai lầm mà mình đã dùng để định nghĩa giá trị của bản thân, tôi hy vọng bạn đọc rút ra được những bài học cho chính mình. Tôi cũng hy vọng, sau khi đọc bài viết này, chúng ta có thể cùng với nhau thống nhất rằng một khi đã hiểu, chấp nhận và yêu bản thân, ta sẽ không còn phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài nào khác để định nghĩa cho giá trị của bản thân mình nữa.

Những món đồ tôi sở hữu

Trong nhiều trường hợp, không phải là bạn đang mua giá trị sử dụng thực sự của một món đồ, mà là mua “cái làm tăng thêm giá trị cho bạn”. -Eckhart Tolle

Để luận bàn về điều này, chúng ta hãy cùng trả lời câu hỏi Vì sao lối sống tối giản trở thành trào lưu?

Theo tác giả của cuốn sách Lối sống tối giản của người Nhật, Fumio Sasaki, thì việc sở hữu quá nhiều đồ đạc không cần thiết bắt nguồn từ nhu cầu thể hiện giá trị của bản thân:

– Ban đầu, đồ vật được sử dụng với đúng chức năng của nó như các món đồ đá, đồ sành. Lúc đó, đồ dùng đúng là những món đồ cần thiết với chúng ta. Khi xã hội bắt đầu phát triển, đồ dùng bắt đầu được sử dụng cho những mục đích khác. Đó là mục đích thể hiện nguyện vọng to lớn của con người, thể hiện “bản thân có giá trị”.

– Giá trị của bản thân có thể được thể hiện thông qua giá trị bên ngoài – vẻ ngoài, và giá trị nội tại. Không như vẻ ngoài, giá trị bên trong rất khó để truyền tải và tốn khá nhiều thời gian để gây dựng. Và trong xã hội hiện tại, rất nhiều người lựa chọn những thứ bên ngoài, như dùng đồ đạc, vật dụng mà mình sở hữu, để có thể nhanh chóng truyền tải giá trị bản thân. Bởi đồ đạc thì hữu hình và dễ dàng được công nhận hơn…

Thế nhưng, việc gán giá trị bản thân lên những món đồ có mặt trái là khiến chúng ta bị phụ thuộc vào đồ vật, dẫn đến việc không ngừng mua sắm, chất thêm những món đồ với mong muốn giá trị của bản thân mình cũng từ đó mà tăng lên. Và nếu như đồ đạc thực sự chính là giá trị của chúng ta, vậy thì khi món đồ đó bị mất đi, liệu giá trị của cá nhân sẽ bị mất đi hay không?

Chủ nghĩa tối giản, do đó, được “sản sinh” như sự khởi đầu của bước chuyển đổi nhận thức ở mỗi cá nhân – rằng giá trị của bản thân mình không phụ thuộc vào những món đồ mình sở hữu, hay được mang trên người.

Trước khi tối giản, tôi mua sắm vô tội vạ, một phần là để show off, và chứng tỏ bản thân. Sau khi thực hiện lối sống tối giản, tôi cắt giảm tần suất mua đồ, và nhờ đó, tôi chú tâm nhiều hơn đến chất lượng, độ bền, và công năng của đồ vật. Tôi chỉ mua sắm khi đã chắc chắn mình sẽ thường xuyên dùng đến, và có thể dùng trong dài hạn. Và đây cũng chính là một trong những lợi ích lớn nhất tôi nhận được trong quá trình thực hiện lối sống tối giản, bỏ đi sự phụ thuộc và bỏ đi sự đồng hoá giá trị của bản thân với những đồ vật mà mình sở hữu.

Ngoại hình của tôi

Nếu như người ta có thể đánh giá tiềm năng của một nhà lãnh đạo đất nước dựa vào “cặp lông mày đen, nghiêm nghị tương phản với mái tóc làm pha xám”, “vẻ đẹp nam tính và dáng điệu phong nhã”, hay “giọng nói nói trầm vang” thay vì năng lực lãnh đạo, phẩm chất, quan điểm chính trị của người đó thì còn điều gì không thể xảy ra?

Trong giây phút cần phải liều quyết định đó, các đại biểu sẽ quay sang ứng cử viên nào nếu không phải là người đàn ông với phong thái chững chạc, đường hoàng- những đặc điểm vốn là phong thái của một vị tổng thống? … Chẳng phải chính ông ta là người có phong cách rất giống một ứng cử viên tổng thống ư?”-  Malcom Gladwell.

Mặc dù có tất cả những đặc điểm ngoại hình và phong thái của một vị tổng thống vĩ đại, thực tế Warren Harding là một trong những vị tổng thống tệ hại nhất trong lịch sử nước Mỹ, như các nhà sử học đều đồng ý. Trong trường hợp trên đây, người ta đã lẫn lộn giữa hai khái niệm “vị tổng thổng vĩ đại” và “vị tổng thống trông vĩ đại”. Bài học mang tên Warren Harding cho thấy rằng hầu hết tất cả chúng ta đều mắc sai lầm khi bị ảnh hưởng quá nhiều bởi những yếu tố thuộc bề nổi khi quyết định đưa ra đánh giá về giá trị nội tại của một ai đó.

Sau một thời gian dài được tiếp xúc với những người đến từ các quốc gia khác nhau, tôi nhận ra rằng hầu như tất cả chúng ta đều chật vật với những tiêu chuẩn về ngoại hình tồn tại trong nền văn hoá tại nơi đó.  Mặc dù, những chuẩn mực đó nhiều khi đối lập hoàn toàn với nhau. Bất chấp sự hội nhập toàn cầu, rất nhiều người chúng ta vẫn bám riết lấy tư tưởng cũ rích, đánh giá bản thân mình dựa trên một thước đo, một chuẩn mực chứa đựng trong nó một sự hạn hẹp, và thiển cận.

Được sống và gắn bó với một nền văn hóa khác biệt trong một quãng thời gian dài, tôi càng thấm thía được cái gọi là chuẩn mực hóa ra chẳng chuẩn một chút nào (!)… Cái gọi là chuẩn mực gì đó chỉ được đánh giá dựa theo cảm nhận của một (vài) cá nhân hoặc của một cộng đồng nhỏ bé mà thôi. – Người phán xử

Từ bỏ việc xem ngoại hình như giá trị con người mình, thực sự đã giúp tôi cảm thấy tự tin hơn, và yêu thương cơ thể mình hơn. Tôi cũng không còn đem bản thân ra so sánh với thứ tiêu chuẩn luôn biến đổi của cái đẹp, không còn chạy theo xu hướng làm đẹp, tôi cảm thấy hài lòng với cơ thể hiện tại của mình, và biết ơn những gì mà tôi đang có được.

Công việc của tôi

Trong khi việc tự hào về những gì mà mình đạt được là một điều thường tình, nhưng lấy đó làm giá trị của toàn bộ con người mình thì chẳng khác gì xây một ngôi nhà trên một chiếc móng không vững. Ta sẽ luôn bị thôi thúc cần phải liên tục thành công để cảm thấy bản thân mình tốt đẹp. Cách chúng ta suy nghĩ về những gì mình đạt được, về công việc từ bao giờ đã trở thành thước đo giá trị của chúng ta: Số điểm đạt được trên trường, số lượng bằng cấp, chực vụ tại nơi làm việc,…

Khi văn hoá bộ lạc phát triển thành các nền văn minh cổ xưa thì con người bắt đầu phân hoá thành những chức năng nào đó: kẻ cai trị, giáo sĩ, binh lính, nông dân, nhà buôn, người lao động,… Chức năng của bạn hầu hết là do hoàn cảnh xuất thân của bạn quyết định… Chức năng của bạn trở thành một vai trò những lại không được nhìn nhận là một vai trò; Nó trở thành con người bạn, hay ít ra là cách bạn nghĩ về chính bạn.-Eckhart Tolle

Tôi đã từng có một công việc ổn định tại Nhật. Tôi còn nhớ những lần nghe mọi người bàn tán về chuyện tôi được làm việc tại một công ty ở Nhật như vậy là một điều đáng để tự hào. Có thể nói rằng, đối với nhiều người, làm được như tôi lúc đó đã là một thành công. Nhưng nếu bỏ qua cái nhìn “ngưỡng mộ” của người khác và thực sự lắng nghe bản thân mình: liệu tôi có muốn tiếp tục công việc đó không, liệu đó có phải là điều tôi muốn hay không? thì tôi biết, mình đã có một câu trả lời.

Trong công việc hiện tại, tôi hoàn toàn là một lính mới, tất cả mọi thứ tôi đều phải học từ những điều căn bản nhất. Trải nghiệm này hoàn toàn khác xa so với khi tôi làm việc tại công ty cũ – có thể đưa ra chỉ thị, hướng dẫn và giám sát người khác. Vậy nếu tôi cứ bám khư khư lấy những suy nghĩ về vị trí senior mà mình có được trước đây, và so sánh với hiện tại thì có lẽ tôi đã không thể cảm thấy sự vui vẻ và hứng thú với những điều tôi làm mỗi ngày như thế này phải không?

Định nghĩa lại giá trị bản thân

Khi bạn biết mình là ai — và hài lòng với con người mình đã trở thành — bạn sẽ trải nghiệm cảm giác bình yên dù trải qua những thăng trầm không thể tránh khỏi của cuộc sống. Cách chúng ta đo lường giá trị bản thân có tác động đến lối sống của chúng ta, theo như nhà tâm lý học trị liệu Amy Morin, vậy nên, sẽ tốt hơn nếu thước đo là thứ chúng ta có thể kiểm soát được, thay vì những gì đến từ bên ngoài, những gì luôn bất ổn và thất thường. Để định nghĩa lại giá trị bản thân một cách đúng đắn, bạn có thể tham khảo những điều sau đây:

  • Nhớ rằng mình sinh ra không phải để làm hài lòng người khác, hay được ai đó công nhận.
  • Dù cho bất kể mọi người làm gì hoặc nói gì, và bất kể điều gì xảy ra bên ngoài, ta là người duy nhất phải có trách nhiệm kiểm soát cảm nhận và suy nghĩ của bản thân.
  • Trân trọng sự độc nhất của mình: Thực tế là sự khác biệt tạo nên giá trị của mỗi người. Hãy thoải mái, và tự hào về sự khác biệt của bản thân.
  • Hiểu được điểm mạnh và điểm yếu của mình. Để đánh giá được bản thân mình một cách đúng đắn, bạn cần phải hiểu được bản thân mình trước đã, rồi từ đó, bạn mới có thể biết cách phát huy sở trường, cũng như biết được mình cần khắc phục những gì để ngày một trở nên hoàn thiện hơn.

Việc tập thiền cũng như dành một khoảng thời gian một mình là một cách thức hữu hiệu đối với cá nhân tôi, để tự nhắc nhở mình rằng, tất cả những tình huống bên trong hay bên ngoài đều là bản ngã, là hình tướng. Tất cả những điều đó đều không phục vụ cho việc định nghĩa giá trị con người tôi.

Như tác giả Eckhart Tolle viết:

Tự biết mình tức là an nhiên với chính mình, an nhiên với chính mình tức là thôi không còn đồng hoá mình với hình tướng nữa.

*** Người đọc suy ngẫm: Bạn đã từng định nghĩa bản thân mình qua những thước đo như thế nào? Hãy chia sẻ dưới phần bình luận nhé!

Nguồn tham khảo:

Trong chớp mắt, Malcom Gladwell

Thức tỉnh mục đích sống, Eckhart Tolle

Lối sống tối giản của người Nhật, Fumio Sasaki

https://www.psychologytoday.com/intl/blog/what-mentally-strong-people-dont-do/201707/how-do-you-measure-your-self-worth

https://www.becomingminimalist.com/the-triumph-of-self-worth-over-net-worth/

https://positivepsychology.com/self-worth/


Nếu bạn yêu thích bài viết này hoặc tìm thấy được những điều hữu ích, xin hãy để lại bình luận hoặc chia sẻ để ủng hộ người viết. Xin cảm ơn.

Add Comment

C-H-A-M.COM SỐNG CUỘC ĐỜI BẠN MUỐN.

Chủ đề

Dòng thời gian